काठमाडौं- हिमाली राष्ट्र नेपाल ले छिमेकी भारत तर्फ जलविद्युत् निर्यात उल्लेख्य रूपमा विस्तार गर्ने लक्ष्य अघि सारेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम ब्लुमबर्ग ले प्रकाशित गरेको समाचारअनुसार नेपालले भारतमा विद्युत् आपूर्ति करिब चार गुणासम्म बढाउने रणनीति लिएको हो।

समाचारमा उल्लेख भएअनुसार नेपालले हालको निर्यात स्तरलाई तीव्र रूपमा विस्तार गर्दै आगामी केही वर्षभित्रै भारतको ऊर्जा प्रणालीमा आफ्नो उपस्थिति मजबुत बनाउने तयारी गरिरहेको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक हितेन्द्रदेव शाक्य लाई उद्धृत गर्दै ब्लुमबर्गले यसै गर्मीयाममा भारततर्फ करिब १ दशमलव १ गिगावाट विद्युत् आपूर्ति गर्ने लक्ष्य राखिएको र करिब दुई वर्षभित्र यो परिमाण २ दशमलव ५ गिगावाटसम्म पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको जनाएको छ। यसले हालको निर्यात स्तरको तुलनामा करिब चार गुणासम्मको वृद्धि जनाउने देखिन्छ।

ब्लुमबर्गका अनुसार भारतमा बढ्दो तापक्रमसँगै विद्युत् माग उच्च विन्दुमा पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ। यस्तो अवस्थामा नेपालबाट निर्यात हुने जलविद्युत् भारतका लागि महत्वपूर्ण पूरक स्रोत बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। साथै पश्चिम एशियामा देखिएको भूराजनीतिक तनावका कारण ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खलामा अनिश्चितता बढ्दै गएकाले भारतले क्षेत्रीय स्तरमा स्वच्छ ऊर्जा स्रोतमा निर्भरता बढाउने प्रयास गरिरहेको पनि समाचारमा उल्लेख छ।

नेपालले जलविद्युत् निर्यात विस्तारका लागि आवश्यक पूर्वाधार विकासमा जोड दिएको छ। विशेषगरी अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन विस्तार, ग्रिड प्रणालीको आधुनिकीकरण तथा ऊर्जा व्यापार संयन्त्र सुदृढीकरणलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ। यस्ता पूर्वाधार विस्तारका कामहरू सम्पन्न हुँदै जाँदा आगामी वर्षहरूमा निर्यात क्षमता उल्लेख्य रूपमा बढ्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।

समाचारमा जनाइएअनुसार गत वर्ष नेपालले भारततर्फ करिब ६०० मेगावाट विद्युत् निरन्तर रूपमा आपूर्ति गरेको थियो भने थप विद्युत् निर्यातका लागि नयाँ बजार र खरिदकर्ताको खोजी पनि भइरहेको छ। यसले नेपालले उत्पादन क्षमतालाई निर्यातमार्फत आर्थिक लाभमा रूपान्तरण गर्ने रणनीति तीव्र बनाएको संकेत गर्दछ।

ऊर्जा क्षेत्रका जानकारहरूका अनुसार यदि प्रस्तावित योजना प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयनमा आएमा नेपालले ऊर्जा निर्यातमार्फत उल्लेख्य विदेशी मुद्रा आर्जन गर्न सक्नेछ। साथै जलविद्युत् क्षेत्रमा निजी तथा विदेशी लगानी आकर्षित हुने र दीर्घकालीन रूपमा ऊर्जा निर्यातमुखी अर्थतन्त्र निर्माणतर्फ देश अघि बढ्ने सम्भावना पनि बलियो हुने देखिएको छ।

यसरी ब्लुमबर्गले औंल्याएअनुसार, क्षेत्रीय ऊर्जा माग र भूराजनीतिक परिवेशको पृष्ठभूमिमा नेपालले जलविद्युत् निर्यातलाई आर्थिक रूपान्तरणको प्रमुख आधार बनाउने रणनीति स्पष्ट रूपमा अघि सारेको छ। पूर्वाधार विस्तार र द्विपक्षीय ऊर्जा सहकार्य सुदृढ भएमा आगामी वर्षहरूमा नेपाल दक्षिण एशियाको महत्वपूर्ण स्वच्छ ऊर्जा आपूर्तिकर्ता बन्ने दिशामा अघि बढ्ने देखिएको छ।