काठमाडौं- आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासको वित्तीय विवरणले सिटिजन्स बैंक, हिमालयन बैंक र प्रभु बैंकको वित्तीय अवस्थाबीच ठूलो अन्तर देखाएको छ।

तीनवटै बैंकको वित्तीय विवरण तुलना गर्दा नाफा, प्रतिसेयर आम्दानी र खराब कर्जाको अवस्थाका आधारमा सिटिजन्स बैंक सबैभन्दा बलियो देखिएको छ भने हिमालयन बैंकले नाफामा उल्लेख्य सुधार गरे पनि खराब कर्जा उच्च रहेको छ। प्रभु बैंक भने नाफाबाट घाटामा पुगेको र खराब कर्जा अत्यधिक बढेको कारण सबैभन्दा दबाबमा देखिएको छ।

सिटिजन्स बैंकले चौथो त्रैमाससम्म २ अर्ब ९ करोड ८६ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्षको १ अर्ब २८ करोड ७१ लाख रुपैयाँको तुलनामा बैंकको नाफा ६३.०५ प्रतिशतले बढेको हो। तीन बैंकमध्ये खुद नाफाको आकारमा पनि सिटिजन्स नै अगाडि छ।

हिमालयन बैंकले १ अर्ब ४८ करोड ३८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। गत वर्ष बैंकको नाफा १२ करोड ९७ लाख रुपैयाँमा सीमित थियो। यस आधारमा हिमालयनको नाफा १ हजार प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको देखिन्छ। तर, यो वृद्धि अघिल्लो वर्षको निकै कमजोर आधारका कारण असाधारण देखिएको हो। प्रभु बैंक भने यस अवधिमा २४ करोड १२ लाख रुपैयाँ खुद घाटामा गएको छ। गत वर्ष ८७ करोड २३ लाख रुपैयाँ नाफामा रहेको प्रभु यसपटक घाटामा पुगेको हो।

ईपीएसमा पनि सिटिजन्स अगाडि

प्रतिसेयर आम्दानीतर्फ पनि सिटिजन्स बैंक तीनमध्ये अगाडि छ। बैंकको ईपीएस १३ रुपैयाँ ५३ पैसा पुगेको छ। गत वर्ष ८ रुपैयाँ ७१ पैसा रहेको ईपीएस ५५.२९ प्रतिशतले बढेको हो।

हिमालयन बैंकको ईपीएस ६ रुपैयाँ ५६ पैसा पुगेको छ। गत वर्ष यस्तो ईपीएस ६० पैसा मात्रै थियो। यता, प्रभु बैंकको ईपीएस भने ऋणात्मक १ रुपैयाँ २ पैसा भएको छ। नाफा र ईपीएस दुवैमा हेर्दा सिटिजन्स स्पष्ट रूपमा अगाडि देखिन्छ।

खराब कर्जामा प्रभु सबैभन्दा कमजोर

तीन बैंकको वित्तीय स्वास्थ्य तुलना गर्दा सबैभन्दा ठूलो फरक खराब कर्जामा देखिन्छ। सिटिजन्स बैंकको निष्क्रिय कर्जा (एनपीएल) अनुपात ५.८८ प्रतिशत पुगेको छ। यो पनि सामान्यभन्दा उच्च स्तर हो, तर प्रभु र हिमालयनको तुलनामा कम हो।

हिमालयन बैंकको एनपीएल ७.९६ प्रतिशत छ। गत वर्ष ७.९७ प्रतिशत रहेको एनपीएलमा सामान्य सुधार भए पनि बैंकको खराब कर्जा अझै उच्च छ।

प्रभु बैंक भने सबैभन्दा कठिन अवस्थामा देखिएको छ। बैंकको एनपीएल ७.०१ प्रतिशतबाट बढेर १५.५५ प्रतिशत पुगेको छ। अर्थात् एक वर्षमै खराब कर्जा अनुपात दोब्बरभन्दा बढी भएको छ। यही कारण प्रभुको कर्जा जोखिम र वित्तीय स्वास्थ्यप्रति सबैभन्दा बढी दबाब देखिएको छ।

नाफा बढ्नुको कारण पनि फरक

सिटिजन्स बैंकको नाफा बढ्नुमा इम्पेरमेन्ट चार्जमा आएको ठूलो गिरावट मुख्य कारण बनेको छ। बैंकको इम्पेरमेन्ट चार्ज २ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँबाट घटेर ८२ करोड ९३ लाख रुपैयाँमा आएको छ। यसले सञ्चालन नाफा ८१.२६ प्रतिशतले बढाएर ३ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ पुर्‍याएको छ।

हिमालयन बैंकमा पनि नाफामा ठूलो सुधार देखिए पनि बैंकको कर्जा जोखिम व्यवस्थापन अझै चुनौतीपूर्ण छ। बैंकको खुद ब्याज आम्दानी बढेको छ र कर्जा विस्तार पनि भएको छ। तर, करिब ८ प्रतिशतको एनपीएलले नाफाको दिगोपनमा प्रश्न भने कायम राखेको छ।

प्रभु बैंकको हकमा भने समस्या उल्टो देखिन्छ। बैंकको खुद ब्याज आम्दानी बढेर ९ अर्ब २६ करोड रुपैयाँ पुगे पनि खराब कर्जाबापतको इम्पेरमेन्ट चार्ज करिब ४ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत वर्ष यस्तो चार्ज २ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ थियो। इम्पेरमेन्ट चार्ज बढेपछि सञ्चालन नाफा ऋणात्मक भएको छ र अन्ततः बैंक खुद घाटामा गएको हो।

व्यवसायको आकारमा हिमालयन र प्रभु अगाडि

निक्षेप र कर्जा आकारमा भने सिटिजन्सभन्दा हिमालयन र प्रभु ठूला देखिन्छन्। हिमालयन बैंकको ग्राहक निक्षेप ३ खर्ब १५ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ भने कर्जा २ खर्ब ७७ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ हाराहारीमा छ।

प्रभु बैंकसँग ३ खर्ब ४८ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी निक्षेप छ। तर कर्जा भने २ खर्ब १४ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँमा सीमित छ। सिटिजन्स बैंकको निक्षेप २ खर्ब ३१ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ र कर्जा १ खर्ब ७० अर्ब १४ करोड रुपैयाँ छ।

यसले व्यवसायको आकारमा प्रभु र हिमालयन अगाडि भए पनि त्यसको गुणस्तर र त्यसबाट सिर्जना भएको नाफामा सिटिजन्सले राम्रो प्रदर्शन गरेको देखाउँछ।

कोषको लागत घटाउन तीनै बैंक सफल

तीनवटै बैंकको कोषको लागतमा सुधार आएको छ। सिटिजन्स बैंकको कोषको लागत ४.४९ प्रतिशतबाट घटेर ३.३६ प्रतिशतमा आएको छ। हिमालयन बैंकको ४.८४ प्रतिशतबाट ३.६३ प्रतिशत र प्रभु बैंकको ४.३६ प्रतिशतबाट ३.२५ प्रतिशतमा झरेको छ।

यसले बैंकिङ क्षेत्रमा ब्याजदर तथा फन्डिङ लागत घटेको प्रभाव तीनवटै बैंकमा परेको देखाउँछ। तर, कम लागतको फाइदा प्रभु बैंकले खराब कर्जाको बढ्दो भारका कारण नाफामा रूपान्तरण गर्न सकेको छैन।

लाभांश क्षमतामा सिटिजन्स अगाडि

वितरणयोग्य नाफाको अवस्थाले पनि तीन बैंकबीचको अन्तर देखाउँछ। सिटिजन्स बैंकको वितरणयोग्य नाफा ५२ करोड ३१ लाख रुपैयाँ रहेको छ। हिमालयन बैंकको वितरणयोग्य नाफा करिब ९८ करोड ४५ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ भने प्रभु बैंकको वितरणयोग्य नाफा करिब ३ अर्ब ७४ करोड रुपैयाँ ऋणात्मक छ।

यस आधारमा खुद नाफा मात्रै होइन, नियामकीय समायोजनपछि लाभांश वितरण गर्न सक्ने क्षमतामा समेत सिटिजन्स तुलनात्मक रूपमा बलियो देखिएको छ।

तीन बैंकमध्ये को अब्बल?

समग्र वित्तीय सूचक हेर्दा सिटिजन्स बैंक अहिलेको अवस्थामा तीनमध्ये अब्बल देखिन्छ। खुद नाफा २ अर्बभन्दा माथि, ईपीएस १३.५३ रुपैयाँ, एनपीएल ५.८८ प्रतिशत र वितरणयोग्य नाफा सकारात्मक हुनु यसको बलियो पक्ष हो। यद्यपि, ५.८८ प्रतिशतको एनपीएललाई सामान्य अवस्था भने मान्न सकिँदैन र कर्जाको गुणस्तर सुधार बैंकका लागि चुनौती नै हो।

हिमालयन बैंक सुधारको चरणमा देखिन्छ। नाफा १ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ पुगेको, कर्जा व्यवसाय बढेको र कोषको लागत घटेको सकारात्मक पक्ष हो। तर, नाफाको ठूलो वृद्धि अघिल्लो वर्षको निकै कमजोर आधारमा भएको हो। साथै, ७.९६ प्रतिशतको एनपीएल र ऋणात्मक वितरणयोग्य नाफाले बैंक अझै पूर्ण रूपमा स्वस्थ अवस्थामा फर्किन बाँकी रहेको देखाउँछ।

प्रभु बैंक तीनमध्ये सबैभन्दा बढी दबाबमा देखिन्छ। निक्षेपको आकार ठूलो भए पनि बैंक खुद घाटामा गएको छ, ईपीएस ऋणात्मक भएको छ र एनपीएल १५.५५ प्रतिशत पुगेको छ। करिब ४ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँको इम्पेरमेन्ट चार्जले नाफालाई ध्वस्त बनाएको छ। त्यसैले प्रभुका लागि आगामी वर्ष नाफा बढाउनेभन्दा पहिले कर्जाको गुणस्तर सुधार्नु मुख्य चुनौती बनेको छ।