काठमाडौं- भारतले नेपाललाई स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रमा सवारीसाधन सहयोग गर्न थालेको तीन दशकभन्दा बढी भएको छ। भारतले सन् १९९४ देखि नेपालका विभिन्न स्वास्थ्य संस्था र शैक्षिक संस्थालाई एम्बुलेन्स तथा स्कुल बस उपलब्ध गराउँदै आएको हो।

भारतीय विदेश मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म भारतले नेपालका स्वास्थ्य संस्थालाई १ हजार ४९ वटा एम्बुलेन्स उपलब्ध गराइसकेको छ। यी एम्बुलेन्स नेपालका सबै ७७ जिल्लामा पुगेका छन्। दुर्गम तथा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच कमजोर रहेका क्षेत्रमा बिरामीलाई अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थासम्म पुर्‍याउन यी एम्बुलेन्स प्रयोग हुँदै आएका छन्।

त्यस्तै, भारतले नेपालका शैक्षिक संस्थालाई ३८१ वटा स्कुल बस सहयोग गरेको छ। यी बस नेपालका ६५ जिल्लाका शैक्षिक संस्थाले प्रयोग गरिरहेका छन्। विशेषगरी दुर्गम र सेवासुविधाको पहुँच कम भएका क्षेत्रका विद्यार्थीलाई विद्यालयसम्म आउजाउ गर्न सहज बनाउने उद्देश्यले स्कुल बस उपलब्ध गराइएको भारतले जनाएको छ।

भारतले सन् १९९४ मा यस्तो सहयोग सुरु गरेपछि हरेक वर्ष विभिन्न अवसरमा नेपालका स्वास्थ्य तथा शैक्षिक संस्थालाई एम्बुलेन्स र स्कुल बस हस्तान्तरण गर्दै आएको छ। पछिल्ला वर्षमा पनि यो कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइएको छ।

सन् २०२३ जुलाईमा भारतले नेपालका विभिन्न जिल्लाका स्वास्थ्य तथा शैक्षिक संस्थालाई ३४ वटा एम्बुलेन्स र ५० वटा स्कुल बस हस्तान्तरण गरेको थियो। त्यसपछि पनि एम्बुलेन्स र स्कुल बस सहयोगलाई निरन्तरता दिइएको छ।

सन् २०२५ जुन १४ मा भारतले नेपालका ३३ जिल्लाका विभिन्न स्वास्थ्य संस्थालाई थप ४० वटा एम्बुलेन्स हस्तान्तरण गरेको थियो। उक्त हस्तान्तरणसँगै सन् १९९४ देखि नेपाललाई भारतले उपलब्ध गराएका एम्बुलेन्सको संख्या १ हजार ४९ पुगेको भारतीय दूतावासले जनाएको थियो।

भारतले नेपालमा ठूला पूर्वाधार आयोजना निर्माण तथा विकास सहयोगसँगै स्थानीय तहमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रका परियोजनालाई पनि आफ्नो विकास साझेदारीको महत्त्वपूर्ण हिस्सा बनाउँदै आएको छ।