काठमाडौं- पाकिस्तानको काराकोरम पर्वत शृङ्खलामा रहेको ८,०५१ मिटर अग्लो ब्रोड पिक आरोहणका क्रममा हिमपहिरोमा परी विश्वप्रसिद्ध नेपाली पर्वतारोही निर्मल पुर्जा ‘निम्स दाइ’सहित १० जना आरोहीको निधन भएपछि नेपालसहित विश्व पर्वतारोहण समुदाय शोकमा डुबेको छ। राजनीतिक नेतृत्व, पर्वतारोहण क्षेत्र, पर्यटन उद्योग तथा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले निम्स दाइको असाधारण योगदानको स्मरण गर्दै भावपूर्ण श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिरहेका छन्।

विश्व पर्वतारोहणमा असम्भव मानिएका कीर्तिमानलाई सम्भव बनाएका निम्स दाइले नेपाललाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहणको अग्रपङ्क्तिमा स्थापित गर्न खेलेको भूमिकाको सर्वत्र प्रशंसा भइरहेको छ। विश्वका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ हिमाल केवल छ महिना छ दिनमा आरोहण गरी विश्व कीर्तिमान कायम गरेका उनले नेपाली पर्वतारोहणको पहिचानलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याएका थिए।

प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले सामाजिक सञ्जालमार्फत श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै निर्मल पुर्जासहित दुर्घटनामा ज्यान गुमाएका सबै आरोहीहरूको साहस, समर्पण र योगदान इतिहासमा सधैँ प्रेरणाको स्रोतका रूपमा जीवित रहने बताएका छन्।

उनले आरोहण केवल शिखर चुम्ने यात्रामात्र नभई साहस, अनुशासन, त्याग र मानवीय सीमालाई चुनौती दिने अदम्य आत्मविश्वासको सर्वोच्च अभिव्यक्ति भएको उल्लेख गर्दै हिमालले कतिपयलाई शिखरको गौरव दिने र कहिलेकाहीँ आफ्नै काखमा सधैँका लागि समेट्ने भए पनि साहसी आरोहीहरू इतिहासमा सधैँ अमर रहने बताएका छन्। प्रधानमन्त्री शाहले शोकसन्तप्त परिवारप्रति गहिरो समवेदना पनि व्यक्त गरेका छन्।

राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेले निम्स दाइसँगको व्यक्तिगत सम्बन्ध स्मरण गर्दै ‘फर्किएर भेट्ने वाचा अधुरै रह्यो’ भन्दै भावुक श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका छन्। उनले निम्स दाइको अदम्य साहस र प्रेरणादायी जीवन सधैँ सम्झनामा रहने बताएका छन्।

नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापाले पनि निम्स दाइ कठिन परिस्थितिलाई जितेर फर्किने व्यक्तित्व भएकाले अन्तिम क्षणसम्म आफू आशावादी रहेको उल्लेख गरेका छन्। ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ अभियानअघि नै निम्स दाइसँग भएको भेट स्मरण गर्दै उनले संसारले चिन्नुअघि नै निम्स दाइभित्रको आत्मविश्वास र साहस देखेको उल्लेख गरेका छन्।

पर्यटन क्षेत्रका अगुवाहरूले निम्स दाइको निधनलाई नेपालको साहसिक पर्यटन र पर्वतारोहण क्षेत्रका लागि अपूरणीय क्षति बताएका छन्। नेपाल पर्यटन बोर्डका पूर्वप्रमुख कार्यकारी अधिकृत दीपकराज जोशीले निम्स दाइलाई केवल हिमाल जित्ने आरोही नभई हजारौँ युवाको सपना जगाउने व्यक्तित्वका रूपमा स्मरण गरेका छन्।

उनका अनुसार निम्स दाइको लक्ष्य व्यक्तिगत कीर्तिमान कायम गर्नुमा मात्र सीमित थिएन। उनी सुरक्षित र व्यवस्थित पर्वतारोहण संस्कृतिको विकास, नेपाली गाइड तथा पर्वतारोहीलाई अन्तर्राष्ट्रिय ब्रान्डका रूपमा स्थापित गर्ने, वर्षभरि हिमाली पर्यटन प्रवर्द्धन गर्ने तथा नेपाललाई विश्वकै उत्कृष्ट साहसिक पर्यटन गन्तव्य बनाउने अभियानमा निरन्तर सक्रिय थिए।

निम्स दाइको निधनपछि विश्वभरका पर्वतारोही, साहसिक खेलकुदका अभियन्ता, पर्यटन व्यवसायी तथा उनका लाखौँ समर्थकले सामाजिक सञ्जालमार्फत श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरिरहेका छन्। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले पनि उनको जीवन, विश्व कीर्तिमान र नेपालको पर्वतारोहण क्षेत्रमा पुर्‍याएको योगदानलाई प्रमुखताका साथ प्रकाशन तथा प्रसारण गरिरहेका छन्।

विशेषगरी सन् २०१९ मा ‘प्रोजेक्ट पसिबल’ अभियानमार्फत विश्वका आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला सबै १४ हिमाल केवल छ महिना छ दिनमा आरोहण गरी कायम गरेको विश्व कीर्तिमानलाई आधुनिक पर्वतारोहण इतिहासकै सबैभन्दा असाधारण उपलब्धिमध्ये एकका रूपमा स्मरण गरिएको छ।

निर्मल पुर्जा नेतृत्वको १० सदस्यीय टोली ब्रोड पिक आरोहणका क्रममा करिब ६ हजार ७०० मिटरको उचाइमा पुगेपछि हिमपहिरोमा परेको थियो। टोलीमा छ नेपाली र चार विदेशी आरोही सहभागी थिए। दुर्घटनापछि पाकिस्तानी सेनाको हेलिकप्टर, ड्रोन, स्थानीय उद्धार टोली तथा अनुभवी पर्वतारोही परिचालन गरिए पनि व्यापक खोजीपछि सबै आरोहीको निधन भएको पुष्टि भएको हो।

म्याग्दीको दाना गाउँमा जन्मिएका निर्मल पुर्जाले बेलायती गोर्खा सैनिक हुँदै बेलायती रोयल नेभीको स्पेसल बोट सर्भिस (एसबीएस) मा छनोट हुने पहिलो नेपालीका रूपमा इतिहास रचेका थिए। त्यसपछि उनले पर्वतारोहणलाई आफ्नो जीवनको अभियान बनाउँदै विश्वका अग्ला हिमालहरूमा नेपाली क्षमतालाई नयाँ उचाइमा स्थापित गरे।

निम्स दाइको निधनसँगै नेपालले एक विश्व कीर्तिमानी पर्वतारोही मात्र गुमाएको छैन, विश्व पर्वतारोहणको सोच बदल्ने, नेपाली साहसलाई विश्वमञ्चमा स्थापित गर्ने र नयाँ पुस्तालाई ‘केही पनि असम्भव छैन’ भन्ने आत्मविश्वास दिने प्रेरणादायी व्यक्तित्व पनि गुमाएको छ।