काठमाडौं- विश्वव्यापी खेलकुद कार्यक्रमहरू जस्तै फिफा विश्वकपलाई प्रायः आयोजक सहरहरूलाई ठूलो आर्थिक लाभको रूपमा प्रस्तुत गरिन्छ। पर्यटकहरूको ठूलो भिड, भरिभराउ होटलहरू, नयाँ रोजगारी र अर्बौंको खर्चले भरिएको यो प्रतिज्ञा हो। तर खेलहरू नजिकिँदै गर्दा, अत्यधिक उच्च टिकट मूल्यहरू, अपेक्षाभन्दा कमजोर होटल बुकिङ र व्यापक आर्थिक अनिश्चितताले यो कार्यक्रमले धेरै सहरहरूले अपेक्षा गरेको ठूलो आर्थिक फाइदा दिन्छ कि भनेर प्रश्न उठाइरहेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय यात्रुहरूका लागि, संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको अध्यागमन नीतिले ठूलो डर सिर्जना गरेको छ। अप्रिल महिनामा, अमेरिकन सिभिल लिबर्टिज युनियन (एसीएलयु) लगायतका समूहहरूले विश्वकप हेर्न अमेरिका जाने विदेशी आगन्तुकहरूलाई चेतावनी जारी गरेका थिए। 'ट्रम्प प्रशासनको बढ्दो निरंकुशता र बढ्दो हिंसाले सबैलाई गम्भीर जोखिममा पार्छ,' उनीहरूले भनेका छन्, 'अमेरिका यात्रा गर्दा र अमेरिकाभित्र यात्रा गर्दा सतर्कता अपनाउनुहोस् र आपतकालीन योजना बनाउनुहोस्।' फ्यानहरूले भिसाको विषयमा पनि ठूलो भ्रम सामना गरिरहेका छन्। 

प्रशासनले ५० देशका आगन्तुकहरूलाई १५ हजार अमेरिकी डलरको धरौटी तिर्नुपर्ने भिसा बन्ड कार्यक्रम हटाएको थियो। मे महिनामा विश्वकप खेलको टिकट भएकाहरूका लागि यो आवश्यकता हटाइयो। तर भिसा प्रशोधनमा ढिलाइका कारण यात्रुहरू समयमा पुग्न नसक्ने वा देश प्रवेशमा रोकिन सक्ने सम्भावना छ।घरेलु यात्रुहरू पनि आर्थिक दबाबमा परेका छन्। स्थिर रोजगारी बजार र पेट्रोल, खाना जस्ता आवश्यक वस्तुहरूको बढ्दो मूल्यले अतिरिक्त खर्चलाई घटाइरहेको छ। 

अमेरिकन अटोमोबाइल एसोसिएसनका अनुसार ग्यासको मूल्य अहिले प्रति ग्यालन ४ दशमलव १६ डलर छ, जुन फेब्रुअरी २८ मा २ दशमलव ९८ डलर थियो।यी सबै दबाबले फिफा विश्वकपसँग जोडिएको यात्राको मागलाई कम गरिरहेको छ र आयोजक तथा सहरहरूले अपेक्षा गरेको आर्थिक वृद्धिलाई कमजोर बनाउने खतरा निम्त्याइरहेको छ।'यात्रा गर्न र महँगो टिकट किन्न कम रुचि देखिन्छ। केही भूराजनीतिक कारणले पनि मानिसहरूलाई अमेरिका यात्रा गर्न र अमेरिकामा पैसा खर्च गर्न डर लागिरहेको छ,; नर्थ क्यारोलिना स्टेट युनिभर्सिटीका खेल व्यवस्थापनका प्राध्यापक माइक एडवर्ड्सले अलजजिरालाई बताए।

पर्यटन क्षेत्रमा अशान्ति?

विश्वकप सुरू हुन केही दिन मात्र बाँकी छँदा, ८० प्रतिशत होटल बुकिङ अपेक्षाभन्दा कम छ। अमेरिकन होटल एन्ड लजिङ एसोसिएसनका अनुसार ७० प्रतिशत उत्तरदाताहरूले भिसा समस्या र भूराजनीतिक अशान्तिलाई मुख्य कारण मानेका छन्। फाइनल आयोजना गर्ने न्यूयोर्क सहरमा बुकिङ अपेक्षाको जम्मा ६५ प्रतिशत मात्र छ।

सियाटलमा ८० प्रतिशत होटलहरू सामान्य ग्रीष्मकालीन बुकिङ स्तरभन्दा पछाडि छन्। यो समस्या केवल अमेरिकी सहरहरूमा मात्र सीमित छैन। छिमेकी क्यानडाको भ्यानकुभरमा पनि होटल बुकिङ अपेक्षाभन्दा कम छ।'विश्वव्यापी चर्चाका बाबजुद फिफाले होटलमा अपेक्षित माग सिर्जना गर्न सकेन,' ब्रिटिश कोलम्बिया होटल एसोसिएसनले गत महिना बताएको थियो। 

तर केही सहरका अधिकारी र व्यवसायीहरू यो मन्दी अपेक्षित जति खराब नहुनेमा आशावादी छन्। न्यूयोर्कका अधिकारीहरूले टूर्नामेन्ट सुरु हुँदा बुकिङ सामान्य ग्रीष्मकालीन स्तरमा फर्किने बताएका छन्। अतिथि सत्कार क्षेत्रका ठूला कम्पनीहरू अझै पनि अन्य ठूला खेलकुद कार्यक्रम जस्तै मागको अपेक्षा गरिरहेका छन्। एयरबीएनबीका प्रमुख कार्यकारी ब्रायन चेस्कीले मे ७ मा कम्पनीको आम्दानी बैठकमा यो विश्वकप कम्पनीको १८ वर्षको इतिहासमा सबैभन्दा बढी बुकिङ हुने बताएका छन्।डलासको स्टेडियम नजिक जुन १४ को खेलका लागि दुई रातको न्यूनतम मूल्य ७०० डलर आसपास छ। 

फिलाडेल्फियामा जुन १९ को खेल अगाडि दुई रातको न्यूनतम ३०० डलर छ भने न्यूयोर्कको फाइनल अगाडि ५६०० डलरभन्दा बढी मूल्य देखिएको छ। 'घरेलु यात्रुहरूका लागि समय छोटो भएकाले बुकिङ बढिरहेको छ। हवाईजहाज राम्रो चलिरहेको छ र सवारीमार्गबाट आउने यात्रुहरू पनि ठूलो संख्यामा हुन सक्छन्,' अमेरिकन ट्राभल एसोसिएसनकी उपाध्यक्ष एलिसन ओ’कनरले बताइन्।

हवाई यात्राको माग पनि बढेको छ। ह्युस्टन र डलासमा गत वर्षको तुलनामा क्रमशः ३८ र ४२ प्रतिशत बढी बुकिङ भएको छ।घरेलु यात्रुहरूले कुल उडान बुकिङको ७० प्रतिशत ओगटेका छन् भने विदेशी यात्रुहरू निकै कम छन्। अन्तर्राष्ट्रिय यात्रुहरूको कमीले खर्चमा असर पार्नेछ किनकि विदेशी पर्यटकहरूले घरेलु पर्यटकहरूभन्दा औसत २०० डलर बढी खर्च गर्छन्।

टिकट मूल्यहरू

विश्वभरका फुटबल समर्थकहरूले टिकटको उच्च मूल्यलाई अत्यधिक महँगो र धोका भनेका छन्। डलासका शुरुआती खेलहरूको सस्तो टिकट पनि ८०० डलरभन्दा माथि छ भने फाइनलको टिकट ९ हजार २०० देखि ४३ हजार ५५३ डलरसम्म छ।फिफा अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोले यो मूल्य बजार अनुसार नै भएको बताएका छन्।पुनर्विक्री बजारमा गत महिनामा मूल्य ११ प्रतिशत घटेको छ। 

न्यूयोर्क र न्यु जर्सीका महान्यायाधिवक्ताले फिफाको टिकट मूल्य नीतिमाथि छानबिन सुरु गरेका छन्।स्थानीय बासिन्दालाई आकर्षित गर्न न्यूयोर्क सहरले १ हजार स्थानीय बासिन्दालाई ५० डलरमा टिकट दिने योजना ल्याएको छ। मेयर जोहरान मामदानी र गभर्नर क्याथी होचुलले सेन्ट्रल पार्कमा ५० हजार जनाका लागि फाइनल हेर्न वाच पार्टी आयोजना गर्ने घोषणा गरेका छन्। 

एटलान्टा जस्ता सहरहरूमा गैरसरकारी संस्थाहरूले सर्वसाधारणका लागि 'जनताको कप' जस्ता कार्यक्रमहरू आयोजना गरेका छन्। धेरै सहरहरूले यो विश्वकपलाई नयाँ सडक, यातायात र पूर्वाधार निर्माणका लागि प्रयोग गरिरहेका छन्। ह्युस्टनले ग्रीन कोरिडोर बनाएको छ भने कान्सास सिटीले स्ट्रिटकार र बस सेवा विस्तार गरेको छ। मेयर क्विन्टन लुकासले यो कार्यक्रमले दीर्घकालीन यातायात सुधारका लागि राम्रो अवसर दिने बताएका छन्। 

समाचार एजेन्सी अल जजिराका विश्लेषक एन्डी हिर्सफेल्डको रिपोर्ट