काठमाडौं- नेपालस्थित भारतीय राजदूतावासले भारत–नेपाल स्टार्टप साझेदारी सञ्जाल (आईएन-स्प्यान) कार्यक्रमको दोस्रो समूह सुरु भएको जनाएको छ। कार्यक्रमअन्तर्गत नेपालका २५ वटा स्टार्टपले भारतको चेन्नईस्थित आईआईटी मद्रास प्रवर्तक टेक्नोलोजिज फाउन्डेसनमा आठ सातासम्म पूर्ण वित्तीय सहयोगसहित प्रशिक्षण तथा नवप्रवर्तन कार्यक्रममा सहभागिता जनाइरहेका छन्।

राजदूतावासका अनुसार जुन १ देखि सुरु भएको उक्त कार्यक्रमको उद्घाटन समारोहमा आईआईटी मद्रासका प्राध्यापक मंगला सुन्दर, गौरव रैना, प्रीति अघलायम तथा फाउन्डेसनका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एम. जे. शंकर रमण सहभागी भएका थिए। भर्चुअल माध्यमबाट कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै नेपालका लागि भारतीय राजदूत नवीन श्रीवास्तवले विविध क्षेत्रबाट छनोट भएका सहभागीहरूको प्रशंसा गर्दै भारतीय स्टार्टप प्रणालीसँग सहकार्यका अवसर खोज्न आग्रह गरेका थिए।

आईएन–स्प्यान भारत र नेपालबीचको पूर्ण वित्तीय सहयोगमा सञ्चालन हुने द्विपक्षीय कार्यक्रम हो। यसले उदाउँदा नेपाली उद्यमीहरूलाई भारतको प्रविधि तथा स्टार्टप प्रणालीसँग जोड्ने उद्देश्य राखेको छ। आईआईटी मद्रास प्रवर्तक टेक्नोलोजिज फाउन्डेसनसँगको सहकार्यमा सञ्चालन भइरहेको कार्यक्रमले सीमापार नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन गर्ने, लगानी सम्बन्ध विस्तार गर्ने तथा नेपाल–भारतबीच दीर्घकालीन उद्यमशील साझेदारी निर्माण गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

पहिलो चरणमा ९ नेपाली स्टार्टपले पाए लगानी र व्यवसाय प्रवर्द्धनको प्रस्ताव

गत डिसेम्बर २०२५ देखि जनवरी २०२६ सम्म सञ्चालन भएको पहिलो समूहलाई कार्यक्रमको सफल नमूनाका रूपमा हेरिएको छ। करिब २५० आवेदनमध्ये प्रतिस्पर्धात्मक छनोट प्रक्रियाबाट २४ जना सहभागी छनोट भएका थिए। ती सहभागीहरू साइबर सुरक्षा, विद्युतीय व्यापार, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, शैक्षिक प्रविधि, स्वास्थ्य सेवा, ड्रोन प्रविधि, स्वच्छ प्रविधि, कृषि प्रविधि, कानुनी प्रविधि, जलवायु प्रविधि, अन्तरिक्ष प्रविधि तथा वित्तीय प्रविधि लगायतका क्षेत्रबाट प्रतिनिधित्व गरेका थिए।

आठ सातासम्म चलेको कार्यक्रममा सहभागीहरूले आईआईटी मद्रासका प्राध्यापकहरूबाट प्रशिक्षण लिएका थिए। साथै भारतीय स्टार्टपका २५ भन्दा बढी उच्च व्यवस्थापकीय अधिकारीसँग अन्तरक्रिया गरेका थिए। उनीहरूले कृत्रिम बुद्धिमत्ता, अर्धचालक तथा सौर्य विद्युत् प्रविधिसम्बन्धी सीप विकास कार्यक्रम पनि पूरा गरेका थिए। भारतीय स्टार्टपहरूमा इन्टर्नसिपको अवसर समेत प्रदान गरिएको थियो।

कार्यक्रमको सबैभन्दा उल्लेखनीय उपलब्धिका रूपमा ९ वटा नेपाली स्टार्टपले आईआईटी मद्रास इन्क्युबेसन सेल तथा आईआईटी मद्रास प्रवर्तक टेक्नोलोजिज फाउन्डेसनबाट व्यवसाय प्रवर्द्धन र लगानीको प्रस्ताव प्राप्त गरेका थिए।

राजदूतावासका अनुसार आईआईटी मद्रास इन्क्युबेसन सेल भारतको अग्रणी गहिरो प्रविधिमा आधारित व्यवसाय प्रवर्द्धन केन्द्रमध्ये एक हो, जसअन्तर्गत रहेका कम्पनीहरूको संयुक्त मूल्यांकन ६ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी छ।

लोकप्रियतापछि दोस्रो चरण समयअघि नै सञ्चालन

सुरुआतमा वार्षिक कार्यक्रमका रूपमा परिकल्पना गरिएको आईएन–स्प्यानलाई नेपाली स्टार्टप समुदायबाट अपेक्षाभन्दा बढी सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त भएपछि दोस्रो समूहलाई निर्धारित समयभन्दा अघि नै जुन २०२६ मा सञ्चालन गरिएको हो। राजदूतावासले यसलाई कार्यक्रमको प्रभावकारिता र लोकप्रियताको प्रमाणका रूपमा व्याख्या गरेको छ।

यस वर्षको दोस्रो समूहमा नेपालभरबाट प्राप्त ३८० आवेदनमध्ये २५ वटा स्टार्टप छनोट भएका छन्। ती स्टार्टपहरू कृत्रिम बुद्धिमत्ता, जैविक प्रविधि, स्वच्छ प्रविधि, वित्तीय प्रविधि, स्वास्थ्य प्रविधि, कृषि प्रविधि, विद्युतीय व्यापार, यातायात तथा गतिशीलता, उत्पादन तथा निर्माण प्रविधि, द्रुत उपभोग्य वस्तु, अन्तरिक्ष प्रविधि, वस्तुहरूको इन्टरनेट तथा सेवा स्वरूप सफ्टवेयरजस्ता उच्च सम्भावना भएका क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन्।

आगामी आठ सातासम्म सहभागीहरूले उद्यमशीलता विकाससम्बन्धी गहन प्रशिक्षण, कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्बन्धी सीप अभिवृद्धि, लगानीकर्तासमक्ष परियोजना प्रस्तुत गर्ने क्षमता विकास तथा भारतीय स्टार्टपहरूसँग सञ्जाल विस्तार र इन्टर्नसिपका अवसर प्राप्त गर्नेछन्।

भारतीय राजदूतावासले कार्यक्रममा सहभागी सबै नेपाली स्टार्टप तथा उद्यमीहरूलाई सफलताको शुभकामना व्यक्त गर्दै यस पहलले नेपाल र भारतबीच नवप्रवर्तन, प्रविधि र उद्यमशीलतामा नयाँ सहकार्यको ढोका खोल्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ।