काठमाडौं- सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/८४ मा ऊर्जा क्षेत्रका प्रमुख आयोजना तथा संस्थाहरूका लागि १३ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको छ। उत्पादन, प्रसारण र वितरण प्रणाली विस्तारलाई केन्द्रमा राख्दै जलविद्युत् आयोजना तथा प्रसारण पूर्वाधारमा उल्लेख्य लगानी वृद्धि गरिएको देखिएको छ।

अर्थ मन्त्रालयद्वारा सार्वजनिक रेडबुकअनुसार ऊर्जा क्षेत्रअन्तर्गतका केही ठूला आयोजना तथा कम्पनीहरूमा मात्रै करिब १३ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। यसले देशको विद्युत् प्रणालीलाई उत्पादन केन्द्रित मोडेलबाट प्रसारण र वितरण सुदृढीकरणतर्फ विस्तार गर्ने सरकारको प्राथमिकता देखाएको छ।

ऊर्जा क्षेत्रमा सबैभन्दा ठूलो बजेट ‘विद्युत् विकास दशकसम्बन्धी कार्ययोजना’ कार्यान्वयनका लागि छुट्याइएको छ। उक्त कार्यक्रमका लागि ३ अर्ब २६ करोड ७३ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। दशकस्तरीय योजना कार्यान्वयनमार्फत विद्युत् उत्पादन, प्रसारण सञ्जाल विस्तार र संस्थागत क्षमता विकासलाई गति दिने लक्ष्य राखिएको छ।

त्यसैगरी प्रसारण तथा वितरण प्रणाली सुदृढीकरणलाई प्राथमिकतामा राख्दै सासेक विद्युत् प्रसारण तथा वितरण प्रणाली सुदृढीकरण आयोजना का लागि २ अर्ब ३८ करोड ६५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। यसले अन्तरदेशीय तथा आन्तरिक प्रसारण सञ्जाल सुदृढीकरणलाई सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

राष्ट्रिय प्रसारण सञ्जाल विस्तारका लागि राष्ट्रिय प्रसारण ग्रिड कम्पनी लिमिटेड का लागि २ अर्ब ३ करोड ५५ लाख रुपैयाँ छुट्याइएको छ। उच्च भोल्टेज प्रसारण संरचना विस्तारमार्फत उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रणालीमा प्रभावकारी रूपमा जोड्ने लक्ष्य राखिएको छ।

देशभर विद्युत् पहुँच विस्तार तथा उत्पादन केन्द्रहरूलाई ग्रिडमा जोड्ने उद्देश्यले १३२ केभी तथा अन्य प्रसारण लाइन विस्तार आयोजना का लागि २ अर्ब २१ करोड ६१ लाख ८८ हजार रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। यसले ग्रामीण तथा औद्योगिक क्षेत्रसम्म विद्युत् पहुँच विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

राष्ट्रिय गौरवको जलाशययुक्त आयोजना बुढीगण्डकी जलविद्युत् कम्पनी लिमिटेड का लागि सरकारले १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ। लामो समयदेखि विभिन्न चरणमा अघि बढ्दै आएको यो आयोजना १ हजार २ सय मेगावाट क्षमताको हो र ऊर्जा सुरक्षाका दृष्टिले रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ।

त्यसैगरी सरकारी स्वामित्वको विद्युत् उत्पादन कम्पनी लिमिटेड का लागि १ अर्ब रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। कम्पनीमार्फत विभिन्न जलविद्युत् आयोजनाहरू अघि बढाइँदै आएका छन्।

संखुवासभामा निर्माण तयारीमा रहेको अपर अरुण जलविद्युत् आयोजना कम्पनी लिमिटेड का लागि ४८ करोड १५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ। १ हजार ६३ मेगावाट क्षमताको यो आयोजना नेपालका ठूला निर्यातमुखी जलविद्युत् परियोजनामध्ये एक मानिन्छ।

समग्रमा, ऊर्जा क्षेत्रका यी प्रमुख आयोजना तथा संस्थाहरूमा भएको लगानीले उत्पादन विस्तारसँगै प्रसारण र वितरण पूर्वाधारलाई सुदृढ गर्ने सरकारको रणनीतिक प्राथमिकता झल्काएको छ। रेडबुक विवरणअनुसार यी शीर्ष आयोजनामा मात्रै करिब १३ अर्ब ८८ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ।